| |
W
końcu XIX wieku apteki litewskie zaczęły produkować oryginalną mieszankę
ziołową "TROJANKA" ("TREJOS DEVYNERIOS"). Pozostałe dokumenty, obecne
w muzeum historii medycyny i farmacji litewskiej, wskazują, że ta
mieszanka ziołowa powstała na Żmudzi. Po raz pierwszy "TROJANKĘ"
zaczęto produkować w aptece Palangi. Na etykiecie było wskazane,
że paczkę mieszanki ziołowej należy zalać 1 butelką "wódki monopolowej"
i trzymać przez 8 dób. Taka receptura odpowiada technologii produkowanego
obecnie płynu doustnego.
"TROJANKA",
produkowana w aptekach litewskich, nie miała stałej receptury mieszanki
ziołowej. Wiele aptek miały swoje receptury, które różniły się trochę
między sobą. W numerze 2 "Wiadomości farmacji" z marca 1925 r.
można przeczytać, że znana już od dawna, jeszcze przed wojną, "TROJANKA", produkowana
w aptece Palangi, doczekała się konkurencji, dlatego "TROJANKA"
farmaceuty (prowizora) apteki Wilkijskiej A.Szwambarisa zyskuje wciąż na popularności.
Większość ziół, obecnych w recepturze "TROJANKI", już od dawna była używana w medycynie oraz medycynie ludowej. Zostały one opisane w pismach wielkich naukowców dawnych czasów: Teofrasta, Dioskurida, Virgilijusza, Hipokratesa, Galena i innych. Lekarze i
farmaceuci (prowizorzy) zalecali używanie "TROJANKI" przy niestrawności, biegunce, atakach migreny, przeziębieniu, przemęczeniu, zachrypnięciu itd. Używanie "TROJANKI" na Litwie międzywojennej zostało zalegalizowane, ponieważ lek ten został wciągnięty do "Listy leków patentowanych, produkcja których jest
dozwolona na Litwie" ("Wiadomości farmacji", Nr. 3 1929 r., Nr. 12 1931 r., Nr. 1 i Nr. 4 1933 r.) W ten sposób była produkowana i realizowana "TROJANKA"
opatentowana przez A. Szwambarisa (Wilkija), W. Bertinga (Palanga), fabrykę farmacyjną "GERMAPO" i spółkę "Waistija". Skład "TROJANKI" W. Bertinga jest jeszcze ukazany w
rękopisie (manuskrypcie) W. Bertinga (znajdującym się obecnie w muzeum historii medycyny i farmacji litewskiej), który to od roku 1911 był właścicielem apteki Palangi.
Uważa
się, że receptura "TROJANKI" litewskiej ("TREJOS DEVYNERIOS") sięga
do wieków XV - XVI. Preparat o podobnej recepturze na Łotwie był
nazywany balsamem Ryskim. Ostatni wyznacza się właściwościami leczniczymi
przy zaburzeniach żołądka i jelit, był używany już przed 250 laty
i sporządzony według receptury Abrachama Kunce (16 składników).
To, że starożytna receptura litewska powędrowała do Europy Zachodniej,
widać z napisu na produkowanych w Leipheimie (Niemcy) "Kräuter Mieke"
(ziołach gorzkich), gdzie jest ukazane, że jest to mieszanka 27
(3x9) ziół (jak "TROJANKA"), wyprodukowana według oryginalnej receptury
starożytnych mnichów litewskich (opakowanie przechowywane obecnie
w wyżej wymienionym muzeum). Oprócz tego, niniejszy lek litewski
był dobrze znany i bardzo popularny w Polsce jako "TROJANKA LITEWSKA".
Swoją recepturę miał znany farmaceuta polski, zielarz Czesław Bańkowski
(w latach 1934 – 1941 wykładał i pracował na Kowieńskim Uniwersytecie
Witolda Wielkiego, a w latach 1949 – 1967 w Akademii Medycznej
we Wrocławiu), który był jednym z inicjatorów produkcji tego leku
(Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. Warszawa, 2000). Wymieniał
również TROJANKĘ w swoich utworach wybitny pisarz i publicysta polski
Melchior Wańkowicz (1892 - 1874), który wyróżniał się indywidualnością
i niezależnością poglądów, kontynuował tradycję szlachetnej gawędy,
łącząc wątki dokumentalne z elementami fikcji literackiej. Niezapomniana
jest ona i w krajach zamorskich: przez długi czas "Trejos devynerios"
była produkowana w Chikago (USA) i dobrze znana przez uchodźców
litewskich jak i polskich.
|