[ back ]

 CHARAKTERYSTYKA

Jednoroczna trawiana roślina, wyrastająca do 30 – 50 cm. Korzeń pieniowy, rozgałęziony. Łodyga pionowa, graniasta, ponad z podstawy rozgałęziona, pokryta szorstkymi, do wierzchołku gruczołowymi włoskami. Liśćie nieparzowe, prawie prostokątne, dolne łopatkowe, u ogonka zwężałe, do 13 cm długośći, wierzchne nie mają ogonka, podłużne lub lancetowe. W złożeniach kwiaty są 3 – 5 cm średnicy: boczne (słupkowe) kwiaty ozorkowe, pomarańczowe, wyliżone w 1 – 15 szeregach, środkowe (pręcikowe) kwiaty rurkowe, ciemno żółte. Owoc – pudełek kształtu sierpu z wiankiem. 1000 naśio ważą 8 – 10 g.

KWITNIĘCIE

Kwitnie w czerwcu – pażdzierniku.

ROZPOWSZECHNIENIE SIĘ

Rośnie w centralnej i południowej Europie, w Małej Azji, w Blizkim Wschodzie. Rozpowszechniona jako roślina dekoratywna i lekarska. Rośnie w różnej glebie, z wyjątkiem zachwaszczonej.

SUROWIEC

Używane kwiaty ( złożenia). Kwiaty pobierane bez ogonku w początku kwitnięcia (czerwiec – sierpeń ), co 2 – 3, później co 4 – 5 dni. W okresie wegetacyjnym pobierane 15 – 18 razów (to zachęca ich powstawanie). Pobrane kwiaty suszuone w poddaszu lub w specjalnej suszrce w temperaturie nie wyżej 40 – 50º C. Wysuszone kwiaty są 0,5 – 4 cm średnicy, płaskie. Boczne kwiaty wyłożone w 2 – 3 szeregach, na ich wierzchu są 2 – 3 zębki.

ZWIĄZKI CHEMICZNE

Kwiaty obficie posiadają karotynoidy: karotyn (30 mg%), likopin, tleniowe związki wiolaksantinu, citraksantin, rubiksantin, flawoksantin, neolikopin, flawochrom, chrizantemoksantin. Też posiadają gorzki kalenden, ponad 0,02% olejku lotnego, od którego zależy zapach, około 3% materiałów smolnych, kwasy (jabłkowego do 6%), 4% śluzu, kwas salicilu, 6% garbników, saponiny, arnidiol i faradiol.

DZIAŁANIE

Preparaty z nagietka lekarskiego są popiwane przy wródzie żołądka. One są używane i jako środek symptomiczny, jeżeli są złośliwe nowotwory, ponieważ bardzo zmniejsza zapalenia i leczy rany. Też lek przyśpiesza wydzielienie się żółći, zachęca i poprawia pracę kanałów żółciowych. Z tego powodu medykament jest używany i od strony zewnętrznej: im można leczyć rany i opalenia. W przypadku anginy płukane gardło.