[ powrót ]

CHARAKTERYSTYKA

Drzewo lub krzak 4 – 20 m wysokośći. Flancy najpierw mają szary puch, później – łyse, szarawo rude. Pączki 0,8 – 1,5 cm dłlugośći, owłosione, nielepkie, ciemno fioletowe. Liśćie złożone, nieparzowo pierzaste, 10 – 20 cm długośći. Kwiaty 8 – 15 mm średnicy, skupione we wielokwiatowe parasolowe miotełki, nachodzące się na wierzchołkach gałęzi. Gałęzi kwiatostanów owłosione, czasami łyse. Liśćie kieliszkowe, w początku owłosione, później łyse, pokryte rzęskami gruczołowymi. Płatki białe. Owoce okrągłe, 9 – 10 mm średnicy. Najczęszćiej 3 nasiona, jasno rude lub różowe. Owoce dojrzewają w sierpniu lub wrześniu.

KWITNIĘCIE

Kwitnie w maju i czerwcu.

ROZPOWSZECHNIENIE SIĘ

Rośnie w Europie, w Azji i w Ameryce północnej. Obficie rozpowszechniona na Litwie. Rośnie w różnych lasach. Uprawiany w parkach, sadach, przydrożach.

SUROWIEC

Owoce pobierane po pełnym dojrzeniu, przed jesennym przymrozkom lub po nich. Trzeba usunąć gałęzi, liśćie, ogonki i inne domieszki. Wysuszywane w temperaturach 60 - 80ºC. Wysuszone owoce muszą pozostać okrągłymi, błyszczącą zmarszczoną powierzchnią, czerwono pomorańczowe, gorzkawo kwasne, słabego zapachu, ścisnięte w ręce muszą niezlepić się.

ZWIĄZKI CHEMICZNE

Owoce posiadają wielką ilość β karotynu ( 18 mg%) oraz kryptoksantyn i inne karotynoidy. Też posiada witaminy P, C (40 – 200 mg%), cukier (do 18%), kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy), gorycze i garbniki, alkohol glucytol, sorbozę ketocukru. Nasiona posiadają glikozyd amigdalin i tłuszcz (do 20%).

DZIAŁANIE

Jarzębina witaminizuje, zmniejsza szkorbut, popędza mocz, polepsza działalność żołądka, powstrzymuje krwawienie, dla tego szeroko używana wobec awitaminozie (jako środek wielowitaminowy), przy zepsuciu się potrawienia, w przypadkach zapaleń nerek, dróg moczowych, wątroby i pęcherzyku żółćiowego.